menu
Niveau

FlipLab met passie! Hèt recept voor reverse mentoring

Danny van der Laan

Het menu
En toen was het zover: mijn eerste gerecht als Master en chef Kunsteducatie na een jaar onderzoek, studie, meesterproeven en experimenteren. Nu als kersverse programmamaker FlipLab. Het menu: een reverse mentoring programma. Voor wie? De eerste activiteit van Kunstroute 65: een bus met vijftig levensgenietende en gepensioneerde 65 plussers uit de wijk De Tempel in Eindhoven. En een 3-daags programma genaamd The Reversed School voor de bezoekers van de Dutch Design Week.

The Reversed School
The Reversed School is een voor deze gelegenheid mobiele ingerichte ‘art school’ voor ouderen met hele bijzondere docenten…jongeren! Twaalf enthousiaste studenten van SintLucas Eindhoven zijn tijdelijk voor drie dagen docent of mentor voor ouderen, of iedereen die zich oud genoeg voelt om van jongeren te leren. Waarom? Omdat jongeren in deze kennissamenleving ons heel veel kunnen leren. Ons??!! Ja ons, want ik ben tot de ontdekking gekomen dat ik als eind 30-er ook al erg veel kan leren van de nieuwe generaties jongeren. Ze kunnen ons niet alleen een frisse blik en update geven in de 21e eeuw op het gebied van bijvoorbeeld kunst, digitale technologieën en creatieve tools. Maar ook zorgen voor hernieuwd plezier of het opnieuw aanwakkeren van onze creatieve vlam.

De methode: reverse mentoring met kunsteducatie! Het resultaat: wat mij betreft een groot succes en frisse wervelwind van jeugdig bravoure en passie in de projectruimte van MU. Wat was het succes en wat waren de ingrediënten wat het tot een succes maakte? Wat heb ik als chef van dit menu ontdekt of geleerd? Hier volgt kijkje in de keuken van het FlipLab.

Succes
Het is voor mij een succes als programmamaker wanneer reverse mentoring werkt. Wanneer jongeren hun tijdelijke rol als mentor of docent met kwaliteit vervullen. Wanneer ouderen zichtbaar genieten en in oprechte dialoog geraken met hun mentoren. Succes is voor mij geen perfectie maar een overwinning. Een overwinning wanneer de jonge docenten elkaar helpen, werken als een team en elkaar aanvullen. Een overwinning wanneer ouderen op het eind van de dag toegeven dat hun hoge verwachtingen zijn ingelost. Wanneer oud en jong plezier hebben in hun ontmoeting en begrip voor elkaar ontwikkelen. Maar ook wanneer je ontdekt hoeveel jongeren te bieden hebben aan relevante kennis voor ouderen en met onderwerpen komen waar zelfs volwassenen, jongeren en kinderen interesse naar hebben.

De voorbereiding
Allereerst en de basis van een goed reverse mentoring programma is de talenten, kennis en de kracht van jongeren ontdekken en daarop bouwen. Dit doen we tijdens brainstormsessies en bijeenkomsten. Daaruit bekijken we welke workshops en lessen daadwerkelijk interessant kunnen zijn voor ouderen en begeleid ik de studenten met het uitwerken van hun les of workshop. En er was tussen de kersverse SintLucas studenten een hoogst interessant en actueel aanbod!: 3Dprinten, Augmented Reality, Virtual reality, Green Screen, Game development, Art development en Privacy.

De ingrediënten
Tijdens mijn onderzoek naar reverse mentoring met kunsteducatie heb ik veel geleerd over wat nu een reverse mentoring programma tot een succes maakt en wat niet werkt. Maar dit project toont aan dat leren door en met reverse mentoring niet ophoudt bij stevige conclusies. Er komen elk programma weer nieuwe inzichten en ingrediënten naar boven die het gerecht optimaal of spannend maken. Welnu het geheim van de chef. De geheime ingrediënten die The Reversed School tot een succes maakten:

1. Een flinke dosis verwachtingsmanagement:
de oudere ervaringsdeskundige om ouderen te leren leren.

Om ouderen die met de bustour op bezoek bij MU komen op hun gemak te stellen en voor te bereiden op wat en hoe zij kunnen leren van jongeren heb ik leeftijdsgenoot en ervaringsdeskundige Lydia Herremans uitgenodigd. Om te vertellen over haar ervaringen met eerdere reverse mentoring programma’s. Haar enthousiasme over het leren van jongeren is aanstekelijk en ontwapenend en zij kan haar ervaringen met alle eerdere projecten als filmmaakster prachtig verwoorden. Lydia zorgt dat de groep op haar gemak is en in de rol van student geraakt en als belangrijkste: open komt te staan voor het leren van jongeren.

2. Twee scheuten Rudy’s
Voor het programma van The Reversed School tijdens de DDW aan elkaar te praten is Rudy van Beurden gevraagd als moderator. Dat was hard nodig omdat er elke les/workshop weer nieuw publiek binnen komt wat zich afvraagt wat gebeurt hier? Het publiek wordt door Rudy vooraf, tijdens en na elke workshop een handje geholpen met het leren en om vragen te kunnen stellen aan de docenten. Ook hielp Rudy de leerlingen met het verbeteren en reflecteren van hun presentatievaardigheden. Niet elke Reversed Schooldocent is hier even sterk in, en er moet rekening gehouden worden met dat ze bijvoorbeeld harder moeten en durven praten omdat ouderen soms slechter horen. Rudy’s aanwezigheid was wat mij betreft dan ook voor deze setting een van de succesfactoren van the Reversed School.

3. Een vleugje passie
Reverse mentoring is in eerste instantie kennisoverdracht van jong op oud. Maar een ander aspect is dat ouderen kunnen leren van de frisheid, energie en passie van jongeren. Dat kan aanstekelijk en inspirerend werken. De vreemde eend in de bijt was de Gospel Dance Workshop van student Cross development Nkosi. Gospel Dance??! Ja, dat dacht ik eerst ook. Maar toen ging hij zo ongelofelijk cool dansen en besefte ik dat deze jongen juist zo authentiek is. Nkosi wil ouderen laten zien en ervaren welke plek zijn geloof en creativiteit innemen in zijn leven. Door ze te laten dansen en gospel te laten zingen wilde hij tonen dat je creativiteit overal kan toepassen.

Nkosi liet mij en laat ons zien dat reverse mentoring een andere belangrijke kant te bieden heeft naast kennisoverdracht. Dat jongeren ook erg goed energie, zingeving en passie kunnen overdragen. En dat jongeren van nu niet allemaal bezig zijn met Iphones, internet en Facebook. Zijn medestudenten waarderen dat ook aan hem. Dat is heel mooi om te zien, en daar kunnen we juist heel veel van leren. De passie van de outsider.

4. Een onsje publieksparticipatie
Leren is niet alleen kennis in taal ontvangen, maar ook ervaren. Ervaren hoe jouw privacy dagelijks geschonden wordt, ervaren hoe de Occulus rift kijkt in de les over virtual reality, hoe een green screen werkt, hoe je die stijve spieren soepel kan laten bewegen op muziek. Ouderen vinden ervaren en ontdekken vaak belangrijker dan leren. De momenten om te participeren die in sommige lessen/workshops zijn ingebouwd slaan dan ook in als een bom. The Reversed School doet een beroep op de jonge geest van senioren die willen blijven leren, ontdekken, beleven en ervaren.

5. Een handje Hoffelijkheid
We wisten het al, maar het kan niet genoeg benadrukt worden: we kunnen onze studenten op leeftijd niet hoffelijk genoeg behandelen. Met een gevoel van veligheid en gewaardeerdheid als gevolg. Dus, bij The Reversed School, wachten we onze ‘studenten’ op bij de bus, pakken we jassen aan, schenken we de koffie bij, maken we een praatje en tonen interesse, nemen kritiek serieus, pakken we een lekker zittende stoel in plaats van een gammel krukje, beantwoorden geduldig vragen, en vragen zelf ook dingen, en nemen de moeite om iedereen uit te zwaaien. Tijdens al deze momenten ontstaan soms de mooiste gesprekken en kan het informele leren plaatsvinden. Ook als programmamaker of begeleider vang je zo de sfeer op, een glimlach, een oooh.., of complimenten en kritiek waar je veel van kan opsteken.

 

6. Een gelijkwaardige verhouding
Onervaren jonge studenten in de rol van docenten voor ouderen plaatsen, levert natuurlijk ook gestuntel op. Soms in de technische uitvoering, soms tijdens hun performance. Maar juist die imperfectie leidt tot gelijkwaardigheid met de ouderen die ook onzeker kunnen zijn als student van een jonge generatie.

Vivian van Gaal (MU Play&Learn): ‘’Jong en oud worden ontmoeten elkaar werkelijk in The Reversed School. Omdat de jongeren zelf nog lerende zijn over de onderwerpen waarover ze lesgeven, hebben ze meer woorden nodig dan experts. Dat werkt ontwapenend en slaat een brug naar de ouderen, die zich meer aangesproken voelen en makkelijker vragen durven te stellen over dingen waar ze weinig of niets van weten zoals gaming en virtual reality’’.

7. Mix it! Samenwerken voor en naar een hoger doel
Een gerecht wordt pas echt goed wanneer alle ingrediënten en smaken samenkomen en als het met liefde gemaakt wordt. Zo is het ook met samenwerken. Jongeren leren veel door het samenwerken. Het moment dat de jonge docenten van SintLucas pas echt als een team gingen samenwerken en elkaar hielpen om een gezamenlijke prestatie neer te zetten ging de individuele prestatie ook omhoog.

Het belang van het hogere doel wat ik de jongeren tijdens de voorbereiding had voorgehouden (de bustour met vijftig senioren), was de trigger om na een eerste onwennige en soms klunzige dag van uitvoering te komen tot kwaliteit en finetuning. Oog in oog staan met groepen ouderen met hoge verwachtingen schiep zelfdiscipline en samenwerking. Daar werd The Reversed School ook echt een product van de jonge docenten zelf. Daar kwam de passie naar boven, de passie van hun creativiteit en de passie om te performen of om gezamenlijk een hoger doel te bereiken. Dat is passie die een docent of mentor voedt om kennis te willen overdragen.

Tot slot
Dit waren de ingrediënten van ons voorgerecht. Benieuwd naar het hoofdgerecht? Lees mijn volgende blog over mijn onderzoek naar reverse mentoring met kunsteducatie! Ik zou zeggen over een maand of wat, want er moet nog veel meer bereid worden in het Flip Lab!

Danny van der Laan (programmamaker MU FlipLab)
contact: fliplab@mu.nl

Links en tips:
Kunstroute 65: http://kunstroute65.nl/
Rudy van Beurden: http://www.gaaf.eu/
SintLucas: http://www.sintlucas.nl/

Het recept: Flip Lab met passie
Bereid vooraf:

  • Een neus voor talent van enthousiaste jongeren gemarineerd met een gezonde dosis actuele vakkennis.
  • Een wolkje coaching met randvoorwaarden voor het werken met ouderen
  • Een oplossing probleemoplossend leren voor jongeren
  • Mise en place (Duidelijke verwachtingen)
  • Een busje 65 plussers
  • Een vleugje cultuur

Mix alles in een kom tot een mooi beslag en zet het een nacht in de koelkast. En ga dan aan de slag met de garnering en het dessert. Geïnspireerd door ervaring, experiment en een vleugje toeval!

  1. Een flinke dosis verwachtingsmanagement
  2. Twee scheuten Rudy’s
  3. Een vleugje passie
  4. Een onsje publieksparticipatie
  5. Een handje hoffelijkheid
  6. Een gelijkwaardige verhouding
  7. Mix it! Samenwerken voor en naar een hoger doel

Alle foto's door: Hanneke Wetzer

Reageer op ‘FlipLab met passie!’